بەدىنىمىز تەخمىنەن 60 تىرىليون ھۈجەيرىدىن تەركىب تاپقان بولۇپ، بۇلارنىڭ ھەممىسى ئېنېرگىيە مەنبەسى سۈپىتىدە ئوكسىگېنغا تايىنىدۇ. بولۇپمۇ كۆزلەر ئىنتايىن تەلەپچان بولۇپ، ھەر كۈنى 100 مىڭدىن ئارتۇق ھەرىكەت قىلىدۇ. ئوكسىگېننىڭ يېتىشمەسلىكى ئۇلارنىڭ ئىقتىدارىنى زور دەرىجىدە تۆۋەنلىتىپ، كۆرۈشكە مۇناسىۋەتلىك بىر قاتار مەسىلىلەرنى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىن. ئەمما نېمە ئۈچۈن كۆزلەر ئوكسىگېن يېتىشمەسلىكىگە شۇنچە سەزگۈر؟
كۆزنىڭ بەدىنىمىزدىكى ئەڭ ئوكسىگېنغا سەزگۈر ئەزالارنىڭ بىرى ئىكەنلىكىنى تونۇپ يېتىش مۇھىم. ئۇلار يەنە «يۇقىرى ئېنېرگىيىلىك» ئەزالار دەپ تۈرگە ئايرىلىدۇ. باشقا كۆز توقۇلمىلىرى قاتارىدا، تور پەردە ۋە كۆرۈش نېرۋىسى كۈنىگە نۇرغۇن مىقداردا كۆرۈش سىگنالىنى بىر تەرەپ قىلىش ۋەزىپىسىنى ئۈستىگە ئالىدۇ، باشقا ئەزالارغا قارىغاندا كۆپ ئوكسىگېن ۋە ئېنېرگىيە سەرپ قىلىدۇ. بولۇپمۇ تور پەردىسىدىكى فوتورېسسېپتور ھۈجەيرىلىرى ئاجىز بولۇپ، ئۇلار «كۆرۈش ئېنېرگىيەسى» ھاسىل قىلىش ئۈچۈن ئائېروبىك ماددا ئالمىشىشىدىن پايدىلىنىدۇ. ئوكسىگېن بىلەن تەمىنلەشنىڭ يېتەرلىك بولماسلىقى بۇ ھۈجەيرىلەرنىڭ نورمال ئىشلىمەسلىكىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىپ، كۆرۈش قۇۋۋىتىنىڭ تۇتۇقلىشىشى ۋە كۆزنىڭ چارچاشى قاتارلىق ئالامەتلەرنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ، ئېغىر ئەھۋاللاردا ھۈجەيرىلەرنىڭ ئۆلۈشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىپ، كۆرۈش قۇۋۋىتىنىڭ قايتۇرغىلى بولمايدىغان دەرىجىدە يوقىلىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
ئوكسىگېن كۆزىڭىزگە قانداق تەسىر كۆرسىتىدۇ؟
ئوكسىگېن يېتىشمەسلىك كۆز ساغلاملىقىغا ئېغىر تەسىرلەرنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ:
- كۆرۈش قۇۋۋىتىنىڭ تۆۋەنلىشى: ئوكسىگېن يېتىشمەسلىكى كىرپىكسىمان مۇسكۇللارنىڭ چارچىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ ۋە كۆز ئەينىكىنىڭ ئېلاستىكىلىقىنى تۆۋەنلىتىدۇ، بۇنىڭ بىلەن يېقىننى كۆرەلمەسلىك ياكى كۆز ئالدىدىكى كۆزنىڭ چىرايى قالايمىقانلىشىشى مۇمكىن. ئۇزۇن مۇددەتلىك ئوكسىگېن يېتىشمەسلىكى تور پەردىسىنىڭ ئىقتىدارىنى توسۇپ، كۆرۈش قۇۋۋىتىنىڭ تۇتۇقلىشىشى ۋە كۆرۈش قۇۋۋىتىنىڭ بۇزۇلۇشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
- كېسەللىك خەۋپىنىڭ ئېشىشى: ئوكسىگېننىڭ يېتەرلىك بولماسلىقى كۆز ئەينىكىنىڭ ماددا ئالمىشىش ئىقتىدارىغا تەسىر كۆرسىتىپ، كاتاراكتا پەيدا بولۇشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ؛ سۇيۇقلۇقنىڭ ئېقىپ كېتىشىنىڭ توسۇلۇشى كۆز ئىچىدىكى بېسىمنى ئاشۇرۇپ، گلاۋكومانى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىن؛ كۆرۈش نېرۋىسىدىكى ئوكسىگېن يېتىشمەسلىكى كۆرۈش قۇۋۋىتىنىڭ يوقىلىشى ياكى ھەتتا تور پەردىسىنىڭ ئاجرىلىپ كېتىشىگە خەۋپ يەتكۈزىدۇ.
- كۆزنىڭ بىئاراملىقى: ئوكسىگېن يېتىشمەسلىك سەۋەبىدىن كۆز ئاغرىش، قۇرۇقلىشىش، قىچىشىش ياكى كۆيۈش قاتارلىق ئالامەتلەر كۆرۈلۈپ، كۆزنىڭ راھەتلىكىگە سەلبىي تەسىر كۆرسىتىشى مۇمكىن.
ئوكسىگېن بىلەن داۋالاش كۆزگە تەسىر قىلامدۇ؟
ئوكسىگېننىڭ كۆزگە بولغان تەسىرى بىر قانچە مۇھىم ئۇسۇلدا ئىپادىلىنىدۇ:
1. ھۈجەيرە ماددا ئالمىشىشىنى ساقلاش
كۆز توقۇلمىلىرى، جۈملىدىن كۆز تور پەردىسى، مۈڭگۈز پەردە ۋە كۆز ئەينىكى ھۈجەيرىلەرنىڭ ماددا ئالمىشىشىنى ئىلگىرى سۈرۈشتە ئوكسىگېنغا تايىنىدۇ. ئوكسىگېن مىتوخوندىرىيە ئىچىدىكى ئېنېرگىيە ئىشلەپچىقىرىش جەريانىدا مۇھىم رول ئوينايدۇ، ھۈجەيرىلەرنىڭ ئىقتىدارى ۋە رېمونت قىلىنىشىنى قوللايدۇ. ئوكسىگېن يېتىشمەسلىكى ھۈجەيرىلەرنىڭ نورمالسىزلىقىغا ۋە كېيىن كۆرۈش قۇۋۋىتىنىڭ ئاجىزلىشىشىغا ئېلىپ كېلىدۇ.
2. كۆز قان ئايلىنىشىنى ئىلگىرى سۈرۈش
ئوكسىگېن قان ئايلىنىش ئارقىلىق كۆزگە يەتكۈزۈلىدۇ. ياخشى قان ئايلىنىش ئوكسىگېن ۋە ئوزۇقلۇق ماددىلارنىڭ ئۈزلۈكسىز تەمىنلىنىشىنى كاپالەتلەندۈرىدۇ، شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا ماددا ئالمىشىش قالدۇقلىرىنى چىقىرىۋېتىدۇ. ئوكسىگېن مىقدارىنىڭ تۆۋەنلىشى كۆزدىكى قان تومۇرلارنىڭ كېڭىيىشى ياكى توسۇلۇشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىپ، گلاۋكوما ياكى كۆز تور پەردىسى كېسەللىكلىرى قاتارلىق كېسەللىكلەرنىڭ خەۋپىنى ئاشۇرىدۇ.
3. كېسەللىك داۋالاشقا ياردەم بېرىش
كۆز تور پەردىسىنىڭ ئىشېمىيەسى ۋە كۆرۈش نېرۋىسىنىڭ زەخمىلىنىشى قاتارلىق كۆز كېسەللىكلىرىدە، يۇقىرى بارىك ئوكسىگېن داۋالاش توقۇلمىلارنىڭ ئوكسىگېن سەۋىيىسىنى ئۆستۈرۈپ، ئەسلىگە كەلتۈرۈش ۋە فۇنكسىيەنى ئەسلىگە كەلتۈرۈشنى ئىلگىرى سۈرىدۇ.
HBOT كۆرۈش قۇۋۋىتىگە تەسىر كۆرسىتەمدۇ؟
ئوكسىگېن يېتىشمىگەندە، گىپېربارىك ئوكسىگېن داۋالاش ئۇسۇلى كۆز ساغلاملىقىغا زور دەرىجىدە پايدىلىق. بۇ داۋالاش ئۇسۇلى ئاساسلىقى ئوكسىگېن يېتىشمىگەن كۆز توقۇلمىلىرىغا بىۋاسىتە ئېنىق ئوكسىگېن يەتكۈزۈش ئارقىلىق نۇرغۇن ئەۋزەللىكلەرگە ئىگە. يۇقىرى بېسىم ئاستىدا، ئوكسىگېن بىۋاسىتە بەدەن سۇيۇقلۇقلىرىغا ئېرىپ، يېتىشمىگەن رايونلارغا يەتكۈزۈلۈپ، كۆزنىڭ ئاساسىي مەسىلىلىرىنى ھەل قىلىدۇ.
HBOT نىڭ پايدىلىرى:
- تەشۋىق قىلىدۇمۈڭگۈز پەردىسىنى رېمونت قىلىشئوكسىگېننىڭ يەتكۈزۈلۈشىنى كۈچەيتىش مۈڭگۈز پەردە ئېپىتېلىي ھۈجەيرىلىرىنىڭ رېمونت قىلىنىشى ۋە قايتا ھاسىل بولۇشىنى ئاسانلاشتۇرىدۇ، ئىششىقنى پەسەيتىدۇ ۋە مۈڭگۈز پەردىسىنىڭ شەفافلىقىنى ئەسلىگە كەلتۈرىدۇ، مۈڭگۈز پەردىسىنىڭ يارىلىنىشى، يۇقۇملىنىشى ياكى ئوپېراتسىيەدىن كېيىنكى ئەسلىگە كېلىش ئۈچۈن پايدىلىق.
- كۆز ئىچى بېسىمىنى تۇراقلاشتۇرىدۇ: سۇيۇقلۇقتىكى ئوكسىگېن مىقدارىنى ئاشۇرۇش ئۇنىڭ دىنامىك تەڭپۇڭلۇقىنى ساقلاشقا، بېسىمنى تۇراقلاشتۇرۇشقا ۋە گلاۋكوما بىمارلىرىغا پايدىلىق بولىدۇ.
- تور پەردىسىنىڭ گىپوكسىيەسىنى پەسەيتىدۇبۇ داۋالاش ئۇسۇلى تور پەردە ھۈجەيرىلىرىگە ئوكسىگېن يەتكۈزۈشنى كۈچەيتىپ، ماددا ئالمىشىش ۋە رېمونت قىلىشنى ئىلگىرى سۈرۈپ، مەركىزىي تور پەردە ئارتېرىيەسىنىڭ توسۇلۇشى ۋە دىئابېتلىق تور پەردە كېسەللىكلىرى قاتارلىق كېسەللىكلەرنى داۋالاشتا پايدىلىق رول ئوينايدۇ.
HBOT بىلەن مۇناسىۋەتلىك كۆرۈش قالايمىقانچىلىقى نېمە؟
HBOT پايدىلىق بولۇشى مۇمكىن، ئەمما يوشۇرۇن خەۋپلەرمۇ مەۋجۇت. بەزى كىشىلەر تۆۋەندىكىدەك ئەھۋاللارغا دۇچ كېلىشى مۇمكىن:
- كۆرۈشتىكى ئۆزگىرىشلەر: يۇقىرى بېسىملىق ئوكسىگېن مۇھىتىغا ئۇزۇن مۇددەت دۇچ كېلىش كۆز ئەينىكىنىڭ سىنىش كۈچىنى ئۆزگەرتىپ، ۋاقىتلىق يىراقنى كۆرەلمەسلىكنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ، بۇ داۋالاش توختىتىلغاندىن كېيىن يوقىلىپ كېتىشى مۇمكىن.
- كۆز بېسىمىنىڭ ئۆرلىشى: داۋالاش جەريانىدا كۆز بېسىمىنىڭ ئۆزگىرىشى كۆز ئىچى بېسىمىنى ئاشۇرۇپ، كۆزنىڭ راھەتسىزلىنىشى، كۆرۈش قۇۋۋىتىنىڭ تۇتۇقلىشىشى ياكى گلاۋكوما بىمارلىرىنىڭ خەۋپىنى ئاشۇرۇشى مۇمكىن.
- ئوكسىگېن زەھەرلىنىشى: ئۇزۇن مەزگىل يۇقىرى ئوكسىگېنغا ئۇچراش كۆرۈش تور پەردىسىگە زىيان يەتكۈزۈپ، كۆرۈش قۇۋۋىتىنىڭ تۆۋەنلىشى ياكى بىئاراملىقنى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىن.
خۇلاسە: كۆزنىڭ ئوكسىگېن مىقدارىنى ئەڭ ياخشى ساقلاش
كۆز ساغلاملىقىنى قوغداش ئۈچۈن، ئوكسىگېننىڭ مۇۋاپىق تەمىنلىنىشىنى ساقلاش ناھايىتى مۇھىم. كۆزنىڭ ئوكسىگېن بىلەن تەمىنلىنىشىنى كۈچەيتىشنىڭ بىر قانچە ئۇسۇلى تۆۋەندىكىچە:
- ساغلام كۆز ئادىتىنى يېتىلدۈرۈڭ: ئۇزۇنغا سوزۇلغان كۆرۈش بېسىمىدىن ساقلىنىڭ ۋە رەقەملىك ئۈسكۈنىلەرنى ئىشلەتكەندە دائىم ئارام ئېلىڭ.
- مۇھىتىڭىزنى ياخشىلاڭ: ھاۋانىڭ يېتەرلىك ئايلىنىشىغا كاپالەتلىك قىلىڭ ۋە ئۇزۇن ۋاقىت يېپىق ياكى بۇلغانغان بوشلۇقلاردا تۇرۇشتىن ساقلىنىڭ.
- ئوزۇقلۇق ۋە چېنىقىشقا دىققەت قىلىڭ: C ۋە E ۋىتامىنلىرى ۋە ئوكسىدلىنىشقا قارشى تۇرغۇچىلارغا مول بولغان تەڭپۇڭلاشتۇرۇلغان يېمەك-ئىچمەك كۆز توقۇلمىلىرىنى قوللايدۇ. دائىملىق بەدەن چېنىقتۇرۇش قان ئايلىنىشنى كۈچەيتىپ، ئۈنۈملۈك ئوكسىگېن توشۇشنى ئىلگىرى سۈرىدۇ.
ئېلان قىلىنغان ۋاقىت: 2025-يىلى 11-ئاينىڭ 26-كۈنى